Strona główna Wiadomości 15 Prezes ISE o połączeniu PKN Orlen i Grupy Lotos

Stacja Benzynowa & Convenience Store - Tylko u nas!

Prezes ISE o połączeniu PKN Orlen i Grupy Lotos

Petrolnet.pl, Stacja Benzynowa & Convenience Store, 15 marca 2018

Po informacji o podpisaniu listu intencyjnego akcje PKN Orlen i Lotos zyskują około 6 proc. Rynek zdyskontował szybko tę informację. Ale wiele instytucji będzie musiało się pochylić nad dalszą monopolizacją rynku hurtowego i rynku detalicznego – napisał na łamach magazynu Stacja Benzynowa & Convenience Store Andrzej Sikora, Prezes Instytutu Studiów Energetycznych.

Prezes ISE o połączeniu PKN Orlen i Grupy Lotos

Autor: Fot. Karolina Jóźwiak

Bezpłatny dostęp do całego artykułu w elektronicznej wersji
magazynu
Stacja Benzynowa & Convenience Store
>>> Kliknij <<<

Dawno, dawno temu w odległej galaktyce…

…. to znaczy w 2001 roku (mam nadzieję, że obecnie nie jest to jednak kolejna „Odyseja Kosmiczna”) PKN Orlen wycofał się (tzn. formalnie – nie było zgody Rady Nadzorczej) z transakcji zakupu od francuskiego koncernu Total 233 stacji benzynowych (200 w Niemczech i 33 w Czechach) oraz 50 proc. akcji i udziałów w mocach przerobowych rafinerii Leuna koło Lipska za kwotę ok. 1,1 mld USD (cena baryłki ropy notowała wtedy swój szczyt 22,8 USD/b rosnąc od 12,21 USD/b), głównie ze względu na protesty posłów AWS i Komisji Skarbu Sejmu RP, którzy stwierdzili, że istotniejsze jest inwestowanie tej strategicznej spółki na rynku polskim . I trzeba było czekać do lutego 2018 roku, aby „PKN Orlen i Skarb Państwa podpisały list intencyjny w sprawie przejęcia przez PKN Orlen kontroli kapitałowej nad Grupą Lotos w drodze nabycia bezpośrednio lub pośrednio minimum 53 proc. akcji Lotosu”. Dzisiaj to niektórzy „politycy z Pomorza i Gdańska” oraz związkowcy z Lotosu nie popierają tej transakcji, której „celem jest stworzenie silnego, zintegrowanego koncernu”.

Prezes PKN Orlen Daniel Obajtek przypomniał, że koncepcja połączenia PKN Orlen i Grupy Lotos jest obecna w sferze gospodarczej od kilkunastu lat. I nie mijał się z prawdą, bo PKN Orlen już w 2002 r. wyrażał zainteresowanie nabyciem akcji ówczesnej Rafinerii Gdańsk (RG) – zawiązał wtedy konsorcjum z Rotch Energy Ltd., a po odrzuceniu tej oferty, PKN Orlen rozważał możliwość fuzji z RG. Nikt jeszcze wtedy nie marzył o Grupie Lotos.

Wcześniej, w 2000 r., płocki koncern przegrał z węgierskim koncernem paliwowym MOL rywalizację o zakup 36,2 proc. akcji słowackiego Slovnaftu. Poszło o bagatela 30 mln USD. W międzyczasie PKN Orlen był wymieniany jako jeden z potencjalnych oferentów zainteresowanych nabyciem od 15 do 30 proc. akcji greckiej firmy rafineryjnej Hellenic Petroleum. Ale nic z tego nie wyszło. PKN Orlen odpadł też z przetargu na zakup 25 proc., plus jedna akcja, chorwackiego przedsiębiorstwa rafineryjno-gazowego INA. Powodem był brak dostępu do złóż ropy naftowej, w wyniku czego PKN Orlen nie wszedł na krótką listę oferentów, na której znalazły się austriacki OMV, węgierski MOL, rosyjskie Łukoil i Rosneft oraz włoski Edison Gas. I jest to historia na kolejną opowieść o indolencji.

Wróćmy na krajowe podwórko. W 2003 r. ówczesny Minister Skarbu Państwa (MSP) nie wykluczał połączenia PKN Orlen i RG „w celu utworzenia środkowoeuropejskiego koncernu paliwowego” tym bardziej, że zainteresowanie zgłaszały też rosyjski Łukoil i węgierski MOL (były dwie wiążące oferty na zakup 75 proc. akcji w ówczesnej Rafinerii Gdańsk). Nie było wśród nich Orlenu, gdyż wykluczał to rządowy program prywatyzacji krajowego sektora paliwowo-naftowego. A Rotch Energy otrzymał warunkową zgodę na zakup akcji RG, zapowiadając m.in., że chce w ciągu trzech następnych lat zaangażować w zakup i inwestycje w tej spółce ok. 1 mld USD. Transakcja ta nie została sfinalizowana, gdyż Rotch Energy samodzielnie nie uzyskał finansowania i… zawiązał konsorcjum z rosyjskim Łukoil.

We wrześniu 2002 r. rząd zmienił strategię prywatyzacji sektora paliwowego, umożliwiając w ten sposób połączenie RG z PKN Orlen. Minister SP Wiesław Kaczmarek mówił: „nowy program jest na tyle elastyczny, że pozwoli na połączenie Rafinerii Gdańskiej i PKN Orlen, jeżeli będzie to odpowiednie”. Cokolwiek miałoby to znaczyć. No i w listopadzie 2002 r. PKN Orlen rozpoczął proces due diligence  Rafinerii Gdańsk. Było to możliwe po tym, jak dwa tygodnie wcześniej Nafta Polska warunkowo zgodziła się na zawiązanie konsorcjum przez PKN Orlen i Rotch Energy wykluczając niejako Rosjan. A PKN Orlen – jako spółka połączona z Petrochemii Płock i CPN w swoim statucie nie miała wpisanego obszaru upstream – gdyż był on niejako zarezerwowany dla PGNiG na lądzie i dla Petrobaltic w obszarze tzw. offshore.

Pod koniec 2002 r. prezes PKN Orlen Zbigniew Wróbel oceniał, że „transakcja kupna akcji Rafinerii Gdańsk przez konsorcjum z udziałem Rotch Energy pozwoliłaby na utworzenie silnego podmiotu branży paliwowo-energetycznej i petrochemicznej, którego celem byłaby następnie konsolidacja sektora w Europie Środkowej”. Nakłady inwestycyjne miały tam wynieść do 1,5 mld zł rocznie w okresie 6-7 lat.

STACJA BENZYNOWA & CONVENIENCE STORE
  NOWOCZESNE I PRAKTYCZNE CZASOPISMO WŁAŚCICIELI STACJI PALIW
!!! ZAWSZE BEZPŁATNY DOSTĘP DO PEŁNEGO WYDANIA !!!

link do aktualnego numeru: LUTY-MARZEC

Ostatecznie, w lipcu 2003 r., Ministerstwo Skarbu Państwa odrzuciło ofertę PKN Orlen i Rotch Energy, gdyż „nie gwarantowała ona zakładanych celów prywatyzacyjnych, przede wszystkim w obszarze strategii rozwoju” Rafinerii Gdańsk. Jednocześnie nie wykluczono połączenia w przyszłości płockiego koncernu i gdańskiej spółki. A RG przekształciła się w Grupę Lotos dzięki zabiegom Nafty Polskiej, o której dziś już nikt nie chce pamiętać. PKN Orlen negocjował zakup czeskiego Unipetrolu i finalizował transakcję zakupu prawie 500 stacji benzynowych w Niemczech.

W sierpniu 2004 r. najkrócej urzędujący w historii prezes PKN Orlen Jacek Walczykowski zdążył poinformować, że płocki koncern może być zainteresowany zakupem pakietu 30-35 proc. akcji Grupy Lotos po jej upublicznieniu! Mówił, że „współdziałanie i rozwijanie współpracy PKN Orlen z Grupą Lotos byłoby korzystne dla obu tych podmiotów, a w przyszłości efektem mogłoby być ich ewentualne połączenie”.

Później, w październiku 2004 r., kolejny nowy szef PKN Orlen Igor Chalupec opowiedział się za włączeniem Grupy Lotos do grupy kapitałowej płockiego koncernu. „Moim zdaniem docelowo Grupa Lotos może mieć kłopot z samodzielnym funkcjonowaniem na rynku. Wtedy na pewno byłoby lepiej, żeby była częścią grupy Orlenu niż jakiejkolwiek innej” – mówił. Celowo w tym materiale pomijam wątek aliansu strategicznego zaoferowanego PKN Orlen przez ConocoPhillips w 2005 r. 

W lipcu 2010 r. minister Skarbu Państwa Aleksander Grad informował, że resort podejmie próbę pełnej prywatyzacji Grupy Lotos. Zaznaczył jednocześnie, że stanie się to dopiero po tym, jak wpłyną oferty. „Wydaje się, że spółka Lotos mogłaby poszukać inwestora strategicznego, branżowego, który zadbałby o jej rozwój i pozwoliłby na większą ekspansję na rynki zewnętrzne” – mówił Grad. MSP prowadziło wówczas uzgodnienia z resortem gospodarki na temat zmiany strategii dla sektora paliwowego i naftowego, w której zapisano, że Skarb Państwa powinien mieć w tego typu spółce powyżej 50 proc. udziałów.

PKN Orlen pytany, po wypowiedzi ministra Grada, czy spółka byłaby zainteresowana udziałem w prywatyzacji Grupy Lotos i czy rozważa możliwość udziału w tej prywatyzacji wspólnie z partnerem branżowym, odpowiadał: „W Polsce obowiązuje strategia rządowa dla sektora paliwowego, która mówi wyraźnie o konieczności utrzymania dwóch ośrodków produkcji rafineryjnej”. W listopadzie 2010 r. prezes PKN Orlen Jacek Krawiec podkreślał, że „priorytetem płockiego koncernu jest przyszłość rafinerii Orlen Lietuva, a nie inwestycja w akcje Grupy Lotos”. Jeszcze w 2008 r. Krawiec mówił, że jest „dużym zwolennikiem konsolidacji podmiotów rynku krajowego w szeroko rozumianej branży energetycznej”, wymieniając przy tym spółki sektora paliwowego, jak PKN Orlen i Lotos, ale również sektora gazowego, czyli PGNiG, oraz sektora energii elektrycznej, czyli PGE, Tauron czy Energę. „Wszelkie alianse w tym gronie są przedmiotem naszych analiz i będziemy rekomendowali właścicielom takie, które przyniosą jak największy wzrost wartości”. Czyżby teraz właśnie politycy skorzystali z rekomendacji Jacka Krawca, bliskiego przyjaciela Donalda Tuska (choć ponoć ich drogi rozeszły się…)?

W 2006 r. PKN Orlen był stroną jednej z najdroższych transakcji w historii przemysłu rafineryjnego (kwota 2,8 mld USD + zobowiązania inwestycyjne od 0,7 do 1 mld USD) i kupił 53,7 proc. akcji litewskiej spółki Mażeikiu Nafta zarządzającej rafinerią w Możejkach, a następnie na mocy umowy z rządem Litwy nabył kolejne 30,66 proc. Po sfinalizowaniu umowy kupna pozostałych 10 proc. udziałów i przeprowadzonym wykupie od drobnych inwestorów, płocki koncern ma obecnie 100 proc. akcji litewskiej rafinerii, która w 2009 r. zmieniła nazwę na Orlen Lietuva (MN). Płocki koncern w swoich publikacjach zarówno rafinerii w Gdańsku, jak i w Możejkach nie zalicza do tzw. „super-site”, nadając im status „gold” (wg klasyfikacji Wood Mackenzie). Z biznesowego punktu widzenia w/w rafinerie kanibalizują sobie rynki (są za blisko siebie umiejscowione – podobnie zresztą jak Schwechat OMV i Bratysława MOL czy wspomniana wcześniej Leuna z Litvinowem, choć tu porównanie jest dużo mniej adekwatne…), obie są ukierunkowane jako „eksportowe” choć MN jest jedyną na świecie rafinerią śródlądową umiejscowioną tak blisko portu, a jednak bez dostępu do morza i równocześnie bez dostępu do dostaw rurociągowych ropy naftowej z Rosji.

(...)

To tylko część artykułu autorstwa Andrzeja Sikory, Prezesa Instytutu Studiów Energetycznych. Całość jest dostępna bezpłatnie na łamach wydania luty-marzec 2018 magazynu "Stacja Benzynowa & Convenience Store" (strony 20-23).

Bezpłatny dostęp do wersji elektronicznej >>> Kliknij

© BROG B2B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. Dalsze rozpowszechnianie powyższego materiału jest zabronione.

Konferencje

Komentarz

Komentarz dnia

Shell Polska: Dzielimy się naszym know-how

Marek Kulesza kierownik ds. rozwoju sieci partnerskiej Shell Polska

Kalendarium wydarzeń

Więcej...

BROG B2B © BROG B2B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Kliknij ZGADZAM SIĘ, aby ta informacja nie pojawiała się więcej.
Kliknij
TUTAJ, aby zapoznać się z naszą polityką prywatności oraz dowiedzieć się jak zarządzać plikami cookies za pośrednictwem swojej przeglądarki internetowej.