Patrząc na sprzedaż artykułów FMCG w Polsce we wszystkich typach sklepów widzimy szybko spadającą dynamikę na przestrzeni ostatnich dwóch lat. Już od drugiego kwartału 2010 sprzedaż ta charakteryzuje się płaską dynamiką w porównaniu do analogicznych okresów sprzed roku. Innymi słowy nie doświadczamy już tak dynamicznego rozwoju obrotu produktami FMCG jak to miało miejsce jeszcze w 2008 i 2009 roku.

Dla porównaniu w 2008 roku sprzedaż wzrosła o ponad +16 proc. w porównaniu do 2007. Rok później było to +6,5 proc., a w 2011 już zaledwie +1,1 proc. W pierwszym kwartale tego roku (Q1 2011) Polska zanotowała niewielki spadek (-0,4 proc.) podczas gdy średnia Europejka wynosiła (+21, proc.).

Ponadto, badanie postrzegania sytuacji ekonomicznej przez konsumentów (ang. Consumer Confidence Index – Nielsen) wskazuje, że coraz gorzej postrzegamy koniunkturę naszej. Przy tych niekorzystnych wynikach, a także przy spadającej ogólnej liczbie stacji benzynowych sprzedaż dóbr FMCG w kanale stacji benzynowych wykazuje pozytywny trend. Wzrost obrotu całym koszykiem z wyłączeniem papierosów (ponieważ ich wartość sprzedaży rośnie głównie ze względu na rosnącą akcyzę) od 2 lat utrzymuje wzrost na poziomie +1 proc.
 

Wpływa na to rosnąca liczba stacji należących do koncernów paliwowych, których to liczebność z roku na rok wzrasta. A specyfiką stacji sieciowych jest ich większa efektywność sprzedaży niż stacji niezależnych. Obecnie trendem występującym w tym segmencie rynku jest poszerzanie asortymentu o produkty ready-to-eat takie, jak: kanapki, zapiekanki i hot-dogi przygotowywane na ciepło oraz kącik kawowy. W Polsce również są testowane koncepty popularne w krajach zachodnio europejskich, gdzie sklepy na stacji obsługiwane przez kooperacje sieci hiper- i supermarketów pod własnym szyldem.
 

Struktura koszyka FMCG na stacjach
Asortyment sprzedawanych na stacjach składa się tylko na kilka głównych grup. Największymi z nich są papierosy, alkohol, napoje niealkoholowe, doładowania pre-paidowe oraz słodycze. Największy wzrost obrotów w ostatnich 12 miesiącach w porównaniu do analogicznego okresu sprzed zanotował papierosy. Było to podyktowane wzrostem akcyzy, ponieważ pod względem liczby sprzedanych opakowań wzrost wynosi +9 proc. Sprzedaż doładowań pre-paid wzrosła o 12 proc. Dodatnią dynamikę zanotowała również grupa napojów i słodyczy. Z drugiej strony najmocniej spadła sprzedaż alkoholi.
 

Alkohole
Spadek znaczenia alkoholi w całym koszyku FMCG na stacjach o -4pp jest wynikiem zmniejsza się sprzedaży wódki, a w mniejszym stopniu piwa. Podczas gdy z drugiej strony sprzedaż pozostałych typów alkoholi wzrósł w porównaniu do ubiegłych 12 miesięcy. Przyczyną takiej sytuacji jest nasycenie polskiego rynku piwa. Kategoriami rozwijającymi się jest whisky oraz mix alkoholowe (gotowe drinki), dotoczy to szczególnie tych ostatnich.
 

Napoje
Sprzedaż całej grupy napojów wzrosła w tempie +4 proc., dla porównania do stabilnej sytuacji w całej Polsce. Wzrost został podyktowany dynamicznym rozwojem sprzedaży wody mineralnej, napojów energetycznych i ice tea. Wysoka dynamika sprzedaży wody mineralnej jest efektem rosnącej świadomości pozytywnego wpływu z regularnego nawadniania organizmu. W porównaniu do krajów Europy Zachodniej polski rynek wody mineralnej wciąż będzie się rozwijał ze względu na niższe spożycie wody per capita. W dalszym ciągu wzrasta popularność segmentu napojów energetycznych, na który wchodzą kolejni gracze z nowymi odmianami skierowanymi do coraz węższych grup konsumentów. Jedyna kategorią hamującą rozwój grupy napojów są soki owocowe, których sprzedaż zmalało o -8 proc.

Słodycze
Kategorie słodyczy odnotowały niewielki wzrost obrotów o +2 proc. w porównaniu do poprzednich 12 miesięcy. Wśród 5 kategorii generujący prawie 2/3 obrotu całą grupa wzrost wartości sprzedaży odnotowały batony, wafelki oraz chipsy. Odwrotna dynamika sprzedaży wystąpiła w gumach do żucia. Natomiast sprzedaż cukierków razem z lizakami pozostała na takim samym poziomie jak przed rokiem. Nową kategorią w kanale stacji są orzechy niesolone (bakalie), jednak jej udziały są jeszcze niewielkie. Z kolei największy spadek sprzedaży doświadczyła kategoria produktów z chałwy i sezamu.

Leki OTC
Za zdecydowaną większość sprzedaży leków OTC na stacjach odpowiadają leki przeciwbólowe. Sytuacja tej kategorii była stabilna w ciągu ostatnich 2 lat. W gorszej sytuacji jest kategoria leków na zgagę, która zmniejszyła się o -10 proc.

Higiena
Na stacjach dostępne są również podstawowe środki higieniczne jak pasta do zębów i dezodoranty. Sprzedaż tych produktów wzrosła w porównaniu do poprzedniego roku o +4 proc. Wzrostem sterowała sprzedaż dezodorantów, która zwiększyła się o 1/5. Produkty te są kupowane w nagłych sytuacjach na długich trasach, gdy sklep na stacji jest jedynym dostępnym w okolicy.
 

Podsumowując – sprzedaż FMCG na stacjach w niewielkim tempie, aczkolwiek stabilnie rozwija się niejako w oderwaniu od negatywnych trendów na rynku i słabnącej oceny koniunktury przez konsumentów. Patrząc na cały kanał rozwój dotyczy stacji należących do koncernów. Asortyment rozwijany jest przede wszystkim pod kątem gotowych przekąsek i napojów, co powoli staje się standardem. W przypadku stacji niezależnych widoczna jest konsolidacja pod mniej liczebnymi szyldami oraz zamykanie się nieefektywnych stacji, które nie wytrzymają konkurencji z tymi lepiej zorganizowanymi. Nowym zjawiskiem na naszym rynku jest pojawienie się współpracy pomiędzy koncernami naftowymi  a sieciami super- i hipermarketów.