TYLKO U NAS | Z najnowszego wydania „Stacje Paliw – Sprzedaż Detaliczna. RAPORT 2026”
Planowane zmiany w przepisach dotyczących sprzedaży alkoholu mogą istotnie zmienić warunki funkcjonowania małych placówek handlowych. Polska Izba Handlu ostrzega, że część proponowanych rozwiązań może ograniczyć możliwość sprzedaży piwa w sklepach o powierzchni poniżej 200 mkw., objąć zakazem rabaty i programy lojalnościowe, a jednocześnie rodzić wątpliwości dotyczące zgodności procesu legislacyjnego z procedurami Unii Europejskiej. O konsekwencjach projektowanych regulacji pisze w „Stacje Paliw – Sprzedaż Detaliczna. RAPORT 2026” Maciej Ptaszyński, prezes zarządu Polskiej Izby Handlu.
Spór dotyczy wspólnego sprawozdania podkomisji nadzwyczajnej z 15 lipca 2026 roku, łączącego dwa poselskie projekty nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Polska Izba Handlu, reprezentująca ponad 30 tys. podmiotów handlu detalicznego i hurtowego FMCG, zwróciła się do przewodniczącej sejmowej Komisji Zdrowia Marty Golbik z apelem o wstrzymanie dalszych prac nad proponowanymi rozwiązaniami.
Zastrzeżenia organizacji dotyczą zarówno sposobu procedowania przepisów, jak i ich potencjalnych konsekwencji dla detalistów. Z punktu widzenia rynku convenience szczególne znaczenie mają propozycje dotyczące sprzedaży piwa i napojów niskoprocentowych oraz bardzo szeroko zdefiniowanego zakazu promocji alkoholu.
PIH ponownie krytykuje ścieżkę poselską
Jednym z podstawowych zarzutów Polskiej Izby Handlu jest sposób prowadzenia prac legislacyjnych.
Organizacja już w grudniu 2023 roku, przedstawiając „10 postulatów handlu dla nowego rządu”, apelowała, aby przepisy mające istotny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorców nie były procedowane w formie projektów poselskich.
Powód jest zasadniczy: taka ścieżka legislacyjna pozwala ominąć część mechanizmów charakterystycznych dla projektów rządowych, w tym obowiązkowe konsultacje publiczne, uzgodnienia międzyresortowe oraz pełną ocenę skutków regulacji.
Zdaniem PIH właśnie w przypadku regulacji ingerujących bezpośrednio w działalność tysięcy punktów handlowych przeprowadzenie szerokich konsultacji powinno mieć szczególne znaczenie.
Izba powołuje się również na doroczny raport Grant Thornton dotyczący jakości stanowienia prawa w Polsce. Jak wskazano w analizie, ponad połowa szefów średnich i dużych firm ocenia zmiany prawa jako zbyt częste i wprowadzane bez wystarczającego namysłu.
STACJE PALIW. SPRZEDAŻ DETALICZNA – RAPORT 2026 – już dostępny!
Problem może pojawić się także na poziomie unijnym
Jeszcze poważniejsze zastrzeżenia PIH dotyczą procedury notyfikacji projektowanych regulacji w Komisji Europejskiej.
Oba projekty zostały zgłoszone do notyfikacji technicznej w europejskim systemie TRIS, zgodnie z dyrektywą (UE) 2015/1535. Procedura nie przeszła jednak bez reakcji innych państw. Do Polski skierowano łącznie 10 uzasadnionych opinii, m.in. z Węgier, Rumunii, Słowacji i Francji.
Polska Izba Handlu zwraca jednak uwagę na dodatkową kwestię. Tekst, który ostatecznie przyjęła podkomisja, ma znacząco różnić się od wersji wcześniej przekazanej Komisji Europejskiej.
Zmiany dotyczą m.in. wymogów odnoszących się do opakowań, zakazu sprzedaży alkoholu w postaci innej niż płynna oraz części definicji zawartych w projekcie.
Według PIH mogą to być przepisy techniczne, które powinny zostać ponownie zgłoszone do Komisji Europejskiej. Organizacja ostrzega, że pominięcie takiej procedury mogłoby prowadzić do sporu z Komisją Europejską, a w dalszej perspektywie również do roszczeń wobec Skarbu Państwa związanych z tzw. bezprawiem legislacyjnym.
Mały sklep może stracić możliwość sprzedaży piwa
Z punktu widzenia detalistów najbardziej namacalnym skutkiem nowych przepisów może być jednak zmiana zasad sprzedaży piwa i innych napojów niskoprocentowych.
Kluczowy jest tutaj próg 200 mkw. powierzchni sklepu, od którego placówka może utworzyć tzw. wydzielone stoisko.
Jak wskazuje Polska Izba Handlu, sklepy o powierzchni poniżej tego limitu nie mogą takiego stoiska utworzyć. W połączeniu z innym zapisem projektowanych przepisów mogłoby to doprowadzić do sytuacji, w której mniejsze placówki utraciłyby możliwość sprzedaży piwa oraz innych napojów zawierających do 4,5 proc. alkoholu.
Duże markety oraz wyspecjalizowane sklepy alkoholowe nadal mogłyby taką sprzedaż prowadzić.
To właśnie ten mechanizm budzi jeden z największych sprzeciwów PIH. Organizacja wskazuje, że w praktyce mały sklep spożywczy mógłby zostać pozbawiony prawa do sprzedaży jednej z kategorii produktów, podczas gdy większy konkurent działający w tej samej okolicy zachowałby taką możliwość.
Polska Izba Handlu ocenia proponowane rozwiązanie jako nieproporcjonalne i dyskryminujące mniejszych przedsiębiorców, wskazując jednocześnie na ryzyko zaburzenia zasad konkurencji na rynku detalicznym.
Zakaz promocji może sięgnąć aż do kasy
Drugim obszarem, który może szczególnie mocno wpłynąć na codzienne funkcjonowanie handlu, jest proponowany zakaz promocji napojów alkoholowych.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o klasyczną reklamę czy działania prowadzone poza sklepem.
W wersji przyjętej przez podkomisję ograniczenia mają obejmować również rabaty, upusty, bonifikaty, pakiety promocyjne oraz programy lojalnościowe stosowane wobec klienta znajdującego się już w punkcie sprzedaży.
To istotna różnica z perspektywy tradycyjnego handlu i kanału convenience. Tego rodzaju mechanizmy są elementem codziennej polityki cenowej i promocyjnej placówek wielobranżowych.
Projekt przewiduje wyjątki dla hurtowni oraz punktów sprzedających wyłącznie alkohol lub przeznaczonych do jego konsumpcji na miejscu. Nie obejmują one jednak zwykłych sklepów wielobranżowych, w których alkohol jest tylko jedną z wielu kategorii produktowych.
Zdaniem Polskiej Izby Handlu tak szerokie ujęcie zakazu wykracza poza deklarowany cel regulacji, którym jest ochrona zdrowia publicznego i osób małoletnich. W praktyce oznaczałoby bowiem ingerencję również w standardowe narzędzia handlowe stosowane bezpośrednio w miejscu sprzedaży.
Kontrola wieku – tutaj Polska Izba Handlu mówi „tak”
Stanowisko PIH nie sprowadza się jednak do odrzucenia wszystkich proponowanych zmian.
Izba pozytywnie ocenia rozwiązanie nakładające na sprzedawcę obowiązek żądania dokumentu potwierdzającego pełnoletność klienta, jeżeli istnieją wątpliwości dotyczące jego wieku.
W przypadku nieokazania dokumentu sprzedawca miałby obowiązek odmówić sprzedaży alkoholu.
Według Polskiej Izby Handlu jest to przykład regulacji, która może skutecznie realizować cel ochrony małoletnich, nie nakładając jednocześnie na przedsiębiorców nadmiernych i nieproporcjonalnych obowiązków.
Handel chce zmian w projekcie
Polska Izba Handlu formułuje wobec Komisji Zdrowia trzy zasadnicze postulaty.
Po pierwsze, domaga się wstrzymania dalszych prac do czasu jednoznacznego wyjaśnienia, czy zmodyfikowany projekt powinien ponownie przejść procedurę notyfikacji w Komisji Europejskiej.
Po drugie, chce przywrócenia rozwiązań, które umożliwią mniejszym placówkom dalszą sprzedaż piwa i innych napojów niskoprocentowych.
Po trzecie, postuluje zawężenie projektowanego zakazu promocji alkoholu tak, aby nie obejmował zwykłych narzędzi handlowych wykorzystywanych bezpośrednio w punkcie sprzedaży.
Dla rynku detalicznego stawką jest więc nie tylko dalszy przebieg procesu legislacyjnego. Projektowane przepisy mogą wpływać na zakres asortymentu, politykę promocyjną i warunki konkurencji między małymi a dużymi placówkami handlowymi.
W segmencie convenience, w którym o wyniku pojedynczej lokalizacji często decyduje możliwość efektywnego zarządzania ograniczoną powierzchnią sprzedażową i poszczególnymi kategoriami produktów, skutki takich zmian mogą mieć szczególnie praktyczny wymiar.
Maciej Ptaszyński jest prezesem zarządu Polskiej Izby Handlu. Jego pełna opinia „Handel ostrzega Sejm przed pośpiechem. Nowelizacja ustawy antyalkoholowej może uderzyć w małe sklepy” została opublikowana w wydaniu specjalnym „Stacja Benzynowa & Convenience Store” – „Stacje Paliw – Sprzedaż Detaliczna. RAPORT 2026”.
Pełne wydanie RAPORTU 2026 jest dostępne bezpłatnie online.
Weź udział w naszym wydarzeniu – XXIV FOOD BUSINESS FORUM® 2026
© BROG B2B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k.
Dalsze rozpowszechnianie powyższego materiału jest zabronione.