Propozycje przedstawione w projekcie z 1 marca 2013 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Ordynacja podatkowa stanowią krok w dobrym kierunku, aczkolwiek wymagają doprecyzowania w drodze dalszych konsultacji i prac legislacyjnych – w celu uniknięcia ryzyk dla podmiotów prowadzących działalność zgodnie z prawem.
Od kilkunastu miesięcy POPiHN zwraca uwagę na drastyczny rozwój szarej strefy, zagrażający budżetowi państwa oraz funkcjonowaniu legalnie działających przedsiębiorstw. Według szacunków POPiHN straty budżetu związane z oszustwami podatkowymi w obrocie paliwami wynoszą ok. 3 miliardów złotych. W związku z tym, co do zasady, popieramy wszelkie działania i propozycje zmian prawa, których celem jest wyeliminowanie opisanego zjawiska. Uważamy, że przy przygotowywaniu nowelizacji prawa powinno się korzystać z doświadczeń tych państw Unii Europejskiej, które zetknęły się z podobnym problemem. Wprowadzenie zasady solidarnej odpowiedzialności nie jest niczym nowym w państwach UE w ramach walki z szarą strefą – po prostu dotychczas w Polsce nie korzystano z tego rozwiązania. Celem takiego rozwiązania jest nie tylko zwiększenie wpływów do budżetu, ale także ochrona legalnie działających przedsiębiorstw przed nieuczciwą konkurencją.
Proponowana zmiana w zakresie solidarnej odpowiedzialność (dodanie art.105a do Ustawy o podatku od towarów i usług) w odniesieniu do transakcji na rynku hurtowym rodzi jednak ryzyka uznaniowości i nadużywania tego prawa przez organy kontrolne. Uważamy, że należy tak sprecyzować w Projekcie przesłanki odpowiedzialności solidarnej nabywcy, by nabywca miał pewność, że po zakupie realizowanym przy zachowaniu należytej staranności w doborze sprzedającego, nie zostanie pociągnięty do odpowiedzialności solidarnej. Do projektu należałoby wpisać okoliczności, w których domniemanie uczestniczenia nabywcy w transakcji karuzelowej zostaje obalone.
Stoimy ponadto na stanowisku, że korzystnym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie pojęcia zaufanego sprzedawcy, czyli przedsiębiorstwa, którego partner miałby gwarancję, że nabywa paliwo z pewnego źródła. Regulacja ta spowodowałaby, że uczciwi nabywcy niczym by nie ryzykowali, a kupno od zaufanego sprzedawcy nie wiązałoby się z ryzykiem zaistnienia odpowiedzialności solidarnej. Kryteria, które można zastosować, przy udzielaniu statusu, to np. okres prowadzenia działalności gospodarczej, brak zaległości podatkowych etc. Uważamy jednocześnie, że kluczem do rozwiązania problemu szarej strefy w obrocie paliwami byłyby przepisy, wprowadzające obowiązek złożenia gwarancji bankowych na poczet przyszłych należności podatkowych przez wszystkie podmioty, uczestniczące w obrocie paliwami. Rozwiązanie takie skutecznie ukróciło szarą strefę w Estonii, a obecnie podobne przepisy są w trakcie procesu legislacyjnego w Czechach. Dlatego też postulujemy podjęcie prac nad podobnymi rozwiązaniami w Polsce.
Podsumowując, projekt zmian ustawy VAT stanowi, w naszej ocenie, znaczący krok w stronę postulowanych od dłuższego czasu przez branżę paliwową rozwiązań, ograniczających szarą strefę w obrocie paliwami. Rozwiązaniem, które w naszym odczuciu znacznie bardziej przyczyniłoby się do rozwiązania problemu, byłoby wprowadzenie gwarancji finansowych i stworzenie rejestru podmiotów zaangażowanych w obrót paliwami, oraz obowiązku zawierania transakcji tylko między podmiotami wpisanymi do wspomnianego rejestru (w tym wprowadzenie instytucji zaufanego sprzedawcy).